Tìm kiếm
Trang chủ
Diễn đàn
An Tĩnh cổ lục
* Dấu tích Việt Thường Thị và vai trò Nghệ An trong dòng lịch sử Việt Nam
* Những điều kỳ lạ Phlanhoa đọc được trong trời đất Việt Thường
* Việt Thường phong tục
Ẩm thực Nghệ An - Hà Tĩnh
* Phật giáo có nguồn gốc ở Việt Nam
* Văn hóa ẩm thực Việt Nam
* Dưỡng sinh
Khảo cổ Nghệ Tĩnh
Bản sắc văn hóa Xứ Nghệ
Ví dặm
Góc nhìn Phlanhoa
* Ngô Khoai học chuyện
* Bình luận
* Chiêm tinh láo nháo Phlanhoa
Phòng văn chương
* Phlanhoa viết
Phòng thơ
* Lý thuyết học làm thơ
* Thơ về Nghệ An - Hà Tĩnh
* Thơ Phlanhoa
* Thất ngôn bát cú
Du lịch đó đây
* Khoảnh khắc cuộc sống
Ngôn ngữ không lời
Trang thông tin xã Đức La
* Phlanhoa hát
Liên hệ - Góp ý
Liên kết website
Bàn luận về ý nghĩa câu chữ trước cổng Đền Hùng.
 
(18h: 08-04-2014)
Bàn luận về ý nghĩa câu chữ trước cổng Đền Hùng.Bài viết của Phlanhoa
Ảnh sưu tầm Internet
****
Tôi là kẻ dốt chữ, đặc biệt là chữ Hán, nên chỉ nhìn chữ nào, tra chữ ấy trong từ điển mà suy. Suy được sao viết vậy. Sai đúng khó tự kiểm chứng. Nhưng tôi có tấm lòng, có trách nhiệm với văn hóa lịch sử dân tộc, thấy khúc mắc là phải dơ tay phát biểu ý kiến. Hy vọng sẽ có những người “ngôi cao bóng cả” để ý tới, giải thích thấu đáo cho tôi được thông tỏ ?!

      Ấy là tôi đang muốn nói tới cái cổng đền Hùng, bên trên có bốn chữ “行景山高 “. Bốn chữ này được rất nhiều nhà văn hóa đem ra đàm luận, phân tích ý nghĩa. Cũng ví lý do mỗi người giải thích một kiểu khác nhau cho nên ý nghĩa câu chữ nó cứ phiêu diêu như mây gió, biến đổi từ trạng thái này sang trạng thái khác. Người thì đọc  là “Cao sơn cảnh hành” và dịch nghĩa là “Núi cao, ngẩng trông. Đường rộng ta bước”; Người thì đọc là “Cao sơn cảnh hạnh” và dịch nghĩa là “Núi cao để mà trông ngóng. Đức lớn để mà ngưỡng mộ”.

      Tôi đọc khá nhiều những bài luận nghĩa khá dài về bốn chữ “行景山高”. Tôi cũng đã nói tôi là kẻ dốt chữ, nên không dám mạo phạm bàn đến sự đúng sai của các bậc cao nhân. Nhưng tôi cứ lấy một ví dụ: Giả sử có một vị khách nước ngoài đến trước cổng đền, hỏi quý vị rằng:
 
     - Tên cổng đền là gì?
 
Thế rồi quý vị vô tư trả lời:
 
    - Tên đền là: "Núi cao, ngẩng trông. Đường rộng ta bước"; hoặc :"Núi cao để mà trông ngóng. Đức lớn để mà ngưỡng mộ" ?!
 
    Thật là không hợp lý phải không quý vị? Tôi trong lòng không khỏi phân vân, tự đặt cho mình một vài dấu hỏi, rồi lại tự mò mẫm tra cứu từ điển để tìm sự đồng thuận với các tác giả. Nhưng càng tìm hiểu, suy nghĩ của tôi càng khác đi. Vậy tôi xin được mạnh dạn đưa ra ý kiến thắc mắc của mình, mong rằng được nhà nghiên cứu nào đó giải thích thấu đáo hơn…     
 
   Trước tiên tôi muốn nói về nhiệm vụ của cái cổng trong Văn hóa Việt. Cổng thường được đặt nơi ranh giới phân định đất đai của một gia đình, một ngôi làng, chùa, đền, vv... và nếu là cổng làng, tên làng được đề trên cổng, ví dụ “Làng Đông Thái”; nếu là cổng chùa, tên chùa được đề trên cổng, ví dụ “Hương Tích tự”; nếu là cổng vào bộ VHTT thì đề là "Bộ Văn hóa và Thông tin", vv...
 
    Đơn thuần chỉ là cái tên, còn ý nghĩa của tên chữ có chăng là nằm trong cái tên có sẵn của làng, của chùa như “Đông Thái” là gì, “Hương tích” là gì. Như vậy, tôi phải đặt một dấu hỏi cho sự giải nghĩa “Núi cao, ngẩng trông. Đường rộng ta bước”; hay “Núi cao để mà trông ngóng. Đức lớn để mà ngưỡng mộ”, đều là sự suy biện về ngữ nghĩa, chứ không phải dịch nghĩa, nên tôi cho rằng chưa thỏa đáng?
 
     Như vậy, dù tôi không chắc chắn được tôi dịch có đúng hay không, vì như tôi đã nói là tôi không rành chữ Hán. Nhưng tôi là con dân Việt Nam, nên tôi biết chắc chắn:

     - “Cao sơn cảnh hạnh” (行景山高) phải là tên đền mới đúng với phép tắc văn hóa Việt! 
 
     Nguyên tắc dịch thuật là phải tôn trọng từng chữ trong bản gốc. Và phải dịch nghĩa đen trước, nghĩa bóng có chăng phải để sau khi hoàn tất nghĩa đen. Ngoài ra, dịch nghĩa bóng chỉ nên để dưới dạng suy luận của người dịch. Tuyệt đối không nên tự thêm ý của người dịch vào làm lệch nội dung bản gốc. Ví dụ như trên đây tôi thấy hàng loạt từ được thêm vào một cách vô tư: ngẩng, ngóng, trông, lên, rộng, bước, ngưỡng...? Những từ này rõ ràng là được thêm thắt từ sự suy diễn của người dịch. Trong khi yếu tố: "Cao sơn cảnh hành" được khắc chạm ở vị trí tên đền theo thuần phong mỹ tục người Việt thì quý vị quên mất. (Tôi cũng xin nhấn mạnh, tại Việt Nam, nhiều bài dịch thơ chữ Hán, Anh, Pháp, Nga, ... cũng phạm nặng ở lỗi tự suy diễn ngữ nghĩa làm lệch nội dung bản gốc không phải là ít. Điều này tai hại ở chỗ độc giả nhiều người kêu không cảm nhận được cái hay của thi ca nước ngoài ???)
Tôi mời quý vị xem một ví dụ dịch thơ tại Đây
   
   Từ biện nghĩa trên, tôi tự tra cứu từ điển để chọn ra ý nghĩa gần nhất lắp ghép vào để tự hiểu như sau:
 
行景山高
(cao sơn cảnh hành)  
-         (cao): không có gì đáng bàn, mà cũng có thể là cao tổ;
-         (sơn): có nghĩa là núi, nhưng cũng có nghĩa là ngôi mộ lớn (lăng);
-         (cảnh): hình sắc bên ngoài thì gọi là cảnh, nhưng chữ cảnh này còn nghĩa khác là tưởng vọng;
-         (hành): Có rất nhiều chữ “hành” trong tiếng Hán, riêng chữ (hành) khắc trên cổng đền này lại có rất nhiều nghĩa. Trong các ý nghĩa của chữ này có một ý nghĩa là họ hành phiên âm nghe na ná như là (sình, xính, hay sùng, hùng, sàng, hàng…). Như vậy chữ “hành” này là tên họ của vị cao tổ Hành (Hùng?). Đáng chú ý ở đây, chữ “hành” vừa có nghĩa là họ Hành, vừa là chữ “hạnh” của đức hạnh cùng một hình thù khuôn mẫu, để từ đó đập vào mắt người dịch một sự suy diễn khác mang ý nghĩa thâm sâu hơn theo kiểu “ngôn tại ý ngoại”. Qua cái cổng kia, người Việt sẽ phải hành đạo, đó là tưởng vọng đến người xưa từng đi nước mở nước xây dựng cội nguồn!
 
Và sau phép phân tích để loại trừ, tôi cho rằng :
行景山高
(cao sơn cảnh hành)
Nghĩa là: “LĂNG MỘ CAO TỔ HỌ HÀNH (HÙNG)
 
       Tôi xin ý kiến thêm một chút về câu đối hai bên cổng đến. Vẫn là đậm nét văn hóa Việt, hai bên cổng thường có câu đối. Nội dung câu đối thường thể hiện ghi công đức người được thờ phụng trong đền. Ở đây hai bên cổng tự có cặp câu đối như sau:
 
Thác thủy khai cơ, tứ cố sơn hà qui bản tịch
Đăng cao viễn vọng quần phong la liệt tự nhi tôn
 
Hiện được các nhà văn hoá dịch nghĩa là:  

Mở lối đắp nền, bốn phía non sông qui một mối
Lên cao nhìn rộng, núi non trùng điệp tựa đàn con 
 
Tôi hiểu ý nghĩa của nó khác hơn:

Mở nước gầy dựng cơ đồ, củng cố bốn phương sơn hà biên niên quốc sử.
Ngôi cao vọng về viễn cảnh, đông đúc hậu duệ cháu con nối dõi tông đường.
 
        Điều cuối cùng tôi thắc mắc. Qua các triều Trần, Lê, Nguyễn đều có chỉ thị tu bổ Đền Hùng, tên chữ như tôi đã phân tích, tôi hiểu là khu “Lăng mộ cao tổ họ Hùng”. Điều này cũng chỉ giống như Bắc Ninh có lăng mộ Kinh Dương Vương vậy thôi. Đền và cung vua là hai khái niệm khác nhau. Đền không thể hiện được là Kinh đô của nước Văn Lang? Vậy cung vua của nước Văn Lang ở đâu? Trên thực tế, trong đền chỉ có duy nhất ngôi mộ được cho là của vị Hùng Vương thứ 6?
 
       Thắc mắc đã nói ra rồi. Tự tôi không xác định được đúng sai. Xin các nhà văn hóa, lịch sử Việt Nam có lời giải thích dùm tôi…
 

Để gửi ý kiến nhấp vào đây

Các tin khác:
 Bạn nhìn thấy gì ở vụ việc Nick Vujicic đến Việt Nam ? (14h: 25-05-2013)
 Thư gửi Cựu Nhà giáo ưu tú Lê Hiền Đức (12h: 28-09-2012)
 Mua dâm - bán dâm là gì hở anh? (15h: 16-06-2012)
 Viết từ nỗi niềm của một người mẹ chiến sĩ (13h: 10-07-2011)
 Luận về 'Trung dung' (22h: 18-04-2011)
 Bình luận về bài văn lạc đề của nữ sinh đất cảng (15h: 12-04-2011)
 WikiLeaks nói gì? (17h: 11-12-2010)
 Tuyển dụng bằng cấp chính quy liệu đã ổn ? (16h: 07-12-2010)
 Lời bình cho hai bức ảnh của vnexpress.net (12h: 12-10-2010)