Tìm kiếm
Trang chủ
Diễn đàn
An Tĩnh cổ lục
* Dấu tích Việt Thường Thị và vai trò Nghệ An trong dòng lịch sử Việt Nam
* Những điều kỳ lạ Phlanhoa đọc được trong trời đất Việt Thường
* Việt Thường phong tục
Ẩm thực Nghệ An - Hà Tĩnh
* Phật giáo có nguồn gốc ở Việt Nam
* Văn hóa ẩm thực Việt Nam
* Dưỡng sinh
Khảo cổ Nghệ Tĩnh
Bản sắc văn hóa Xứ Nghệ
Ví dặm
Góc nhìn Phlanhoa
* Ngô Khoai học chuyện
* Bình luận
* Chiêm tinh láo nháo Phlanhoa
Phòng văn chương
* Phlanhoa viết
Phòng thơ
* Lý thuyết học làm thơ
* Thơ về Nghệ An - Hà Tĩnh
* Thơ Phlanhoa
* Thất ngôn bát cú
Du lịch đó đây
* Khoảnh khắc cuộc sống
Ngôn ngữ không lời
Trang thông tin xã Đức La
* Phlanhoa hát
Liên hệ - Góp ý
Liên kết website
“Vô Độ Đen, ăn độ đen, hết vận đen, ra thi độ”
 
(12h: 08-07-2010)
“Vô Độ Đen, ăn độ đen, hết vận đen, ra thi độ”Chế biến, viết bài và ảnh của Phlanhoa

Ở Đông Lỗ - Thạch Hà, (ngày nay thuộc phường Trần Phú – TP Hà Tĩnh), có một xóm nhỏ được nhân gọi là Quán Đỗ Đen. Nguồn gốc tên gọi là vì khi xưa nơi đây có quán chuyên bán chè và cháo đỗ đen. Chè và cháo đỗ đen ở đây hương vị khác lạ bởi lá tía tô, và là món ăn bài thuốc theo kinh nghiệm dân gian.

 

Nói là đỗ đen, nhưng loại đỗ đen được nhân dân lựa chọn để nấu chè, cháo là loại vỏ bên ngoài màu đen, ruột bên trong màu xanh nhạt, do đó loại đỗ này còn được gọi là đỗ xanh lòng. Loại đỗ này ăn mát và bổ dưỡng vì có hàm lượng đạm thực vật cao.

 

Lá tía tô có vị cay tính ấm, vào hai kinh phế và tâm, làm ra mồ hôi, hạ khí, tiêu đờm, trị cảm cúm, động thai, hen suyễn; Trị dị ứng mẩn ngứa do phong tê thấp, hay dị ứng do ăn đồ tanh như cua sò, giảm ngứa ngáy do rôm sảy mùa hè gây nên cho trẻ em. Tùy theo mùa, tùy theo trường hợp mà nhân dân cho vào nhiều hay ít để đạt được công hiệu trị bệnh của loại lá vừa rau vừa thuộc này.

 

Ví dụ để trị rôm sảy mùa hè, thì bà con nấu đỗ đen với đường và thả loáng thoáng lá tía tô thái nhỏ. Vị mát của đỗ đen quyện với mùi thơm của lá tía tô và mùi ngọt thơm của đường,  tạo nên hương vị ngon lành. Với mùa tháng bảy gió lào rát mặt, thời tiết nóng đến độ đứng ngồi không yên, ăn uống gì cũng mất ngon, lúc đó chè đỗ đen tía tô thực sự phát dụng công hiệu. Đầu tiên là dễ ăn dễ nuốt, sau đến là giúp giảm sự ngứa ngáy và nổi rôm sảy và cuối cùng là tăng nguồn đạm cho cơ thể do thiếu hút ở những bữa ăn không ngon miệng do nóng bức của mùa hè gây nên.

 

Cháo đỗ đen thì có thêm gạo, ngày xưa vào mùa hè oi bức mẹ tôi thường nấu món này cho cả nhà ăn trưa thay cơm do mùa nắng nóng khiến cho bữa cơm trở nên khô khan khó nuốt. Chỉ đơn giản là gạo với đỗ đen ninh nhừ rồi thái nhỏ lá tía tô cho vào.

 

Những người trúng gió cảm mạo, dùng lá tía tô kết hợp với sả, hương nhu và một số lá khác, nấu lên và xông cho toát mồ hôi, rồi ăn cháo đỗ đen tía tô gia thêm ba lát gừng, ăn thật nóng hổi cho toát mồ hôi. Ăn xong rồi thì cảm thấy người nhẹ bẫng, làm vài ba lần thì khỏi cảm mạo.

 

Quán Đỗ Đen không hiểu vì sao bây giờ không còn bán cháo chè đỗ đen nữa. nhưng tên quán thì vẫn còn lưu lại thành tên một xóm quê, và câu đối của một nho sĩ vẫn còn treo đó đợi chờ chưa ai đối được:

 

“Vô Độ Đen, ăn độ đen, hết vận đen, ra thi độ”

 

Chè Đỗ đen

Nguyên liệu:

  • Đỗ đen xanh lòng : 100 gr
  • Mật mía : ½ đọi
  • Tía tô : 10 lá

Cách làm:

  • Đỗ đen cho vào rá, xả nước vo sạch. Khi thả vào nước, những hạt đỗ nổi lên là hạt lép và sâu mọt, gạt bỏ đi. Cho đỗ vào nồi với một chút nước sâm sấp, đun cho sôi trào lên thì trút ra rá, đổ phần nước đi vì đó là phần nước chát của vỏ đỗ. Lấy phần hạt đỗ cho lại vào nồi, đổ vào nửa lít nước, ninh nhỏ lửa cho đến nhừ;
  • Chặt cho thật hết nước đỗ đen ra một cái tô rồi để riêng cho nguội. Cho mật vào ngào cho hạt đỗ thấm mật quánh lại. Thái nhỏ lá tía tô cho vào trộn đều rồi tắt bếp.
  • Phương pháp ăn: Múc vài thìa đỗ cho vào ly, rồi pha thêm nước đỗ quậy đều sao cho độ ngọt vừa phải thì được. Có thể cho thêm đá để ăn như một món chè bình thường.


Để gửi ý kiến nhấp vào đây

Các tin khác:
 Cá thu kho nước chè – Chế biến, viết bài và ảnh của Phlanhoa (14h: 20-07-2010)
 Nhút - Phần II: Ngẫu hứng nhút bảy món (22h: 23-07-2010)
 Nhút - Phần I: công thức muối nhút căn bản (22h: 23-07-2010)
 Cơm nếp độ chà Yên Hồ (12h: 05-08-2011)
 Ruốc chua Thạch Nhọn (18h: 04-06-2011)
 Hai mươi món hến tặng cho Người Sông La - chương I: Chọn và sơ chế hến (16h: 10-07-2010)
 Hai mươi món hến tặng cho người sông La - Chương II: Mười món hến ăn chơi (17h: 10-07-2010)
 Hai mươi món hến tặng cho Người Sông La - Chương III & IV: Các món canh hến & hến xào (17h: 14-07-2010)
 Hai mươi món hến tặng cho Người Sông La - Chương V: Các món điểm tâm (18h: 14-07-2010)
 Thịt bò kho tương và hương vị riêng miền An - Tĩnh (22h: 20-04-2011)