Tìm kiếm
Trang chủ
Diễn đàn
An Tĩnh cổ lục
* Dấu tích Việt Thường Thị và vai trò Nghệ An trong dòng lịch sử Việt Nam
* Những điều kỳ lạ Phlanhoa đọc được trong trời đất Việt Thường
* Việt Thường phong tục
Ẩm thực Nghệ An - Hà Tĩnh
* Phật giáo có nguồn gốc ở Việt Nam
* Văn hóa ẩm thực Việt Nam
* Dưỡng sinh
Khảo cổ Nghệ Tĩnh
Bản sắc văn hóa Xứ Nghệ
Ví dặm
Góc nhìn Phlanhoa
* Ngô Khoai học chuyện
* Bình luận
* Chiêm tinh láo nháo Phlanhoa
Phòng văn chương
* Phlanhoa viết
Phòng thơ
* Lý thuyết học làm thơ
* Thơ về Nghệ An - Hà Tĩnh
* Thơ Phlanhoa
* Thất ngôn bát cú
Du lịch đó đây
* Khoảnh khắc cuộc sống
Ngôn ngữ không lời
Trang thông tin xã Đức La
* Phlanhoa hát
Liên hệ - Góp ý
Liên kết website
Thú chơi tập Kiều
 
(16h: 02-12-2010)
Thú chơi tập KiềuLược trích trong cuốn “Thú chơi tập Kiều – Phạm Đan Quế”



Trong các lối chơi văn học của người xưa thì ngoài việc ngâm vịnh thơ phú, Truyện Kiều còn đem đến cho các bậc văn nhân thức giả một thú chơi vô cùng hấp dẫn và tao nhã, đó là tập Kiều. Vậy Tập Kiều là gì?

Đó là lựa chọn một số câu Kiều - ở những chỗ khác nhau trong 3.254 câu của Truyện Kiều – nối vần lại được với nhau, tình ý nhất quán để tạo được thành một bài thơ mới có ý nghĩa, theo một chủ đề nhất định. Người ta đã làm rất nhiều bài tập Kiều như vậy. Trước hết chúng tôi xin giới thiệu ở đây hai thí dụ. chẳng hạn, sau bao năm tháng trôi qua, đến khi tóc đã ngả màu sương, ta mới có dịp trở lại quê nhà thăm người bạn cũ và ta đọc tặng người bạn cố tri mấy câu tập Kiều trong tình cảnh ấy:

 

Trăm năm trong cõi người ta (câu 1)

Nhìn xem phong cảnh nay đà khác xưa (câu 2744)

Quản bao tháng đợi, năm chờ (câu 553)

Rõ ràng mở mắt còn ngờ chiêm bao (câu 3014)

Những là rày ước, mai ao (câu 3069)

Như nung gan sắt, như bào lòng son (câu 2832)

Dẫu cho sông cạn đá mòn (câu số 1975)

Lần lừa ai biết hãy còn hôm nay ( câu 324)

Đến bây giờ mới thấy đây ! (câu 2281)

 

Hoặc mừng bạn làm lễ cưới cho con trai, ta đọc:

 

Mừng nào lại quá mừng này (2994)

Duyên Vân sớm đã xe dây cho chàng (2840)

Thưa rằng đáng giá nghìn vàng (645)

Nở nang mày mặt, rỡ ràng mẹ cha (2428)

Huệ lan sực nức một nhà (1471)

Ấy là tình nặng, ấy là ân sâu (1967)

Hai bên ý hợp tâm đầu ! (2205)

 

Những tập Kiều như vậy có thể dài hay ngắn là tùy theo yêu cầu cụ thể và thường có ba mức :

 

-   Từng câu Kiều trong toan bài đểu được giữ nguyên như trong văn bản truyện Kiều;

-   Trong một số câu, có thể ngắt bớt một số chữ, đảo lại một câu, hay đổi một cụm từ nhưng để thay vào đó cũng phải là cụm từ của một câu Kiều Khác;

-   Mức độ cuối cùng là có thể thay đổi một số chữ trong các câu Kiều để thay vào bằng những chữ không có trong Truyện Kiều.

 

Bài tập Kiều của Nguyễn Bính

 

Nói đến tập Kiều, cũng cần kể đến bài tập Kiều năm 1965 của Nguyễn Bính và cái chết đột ngột đến bất ngờ của nhà thơ, theo đoạn kết của Chu Văn trong “Lời bạt - Tuyển tập thơ Nguyễn Bính” như sau:

 

“… Chuẩn bị số báo tết Nguyên Đán đầu năm Bính Ngọ ấy, chúng tôi cũng dành rất nhiều bài báo về Nguyễn Du và Truyện Kiều. Hôm duyệt báo tết, Nguyễn Bính khỏe, tươi, tay thủ một tập giấy mỏng. Anh khoe: Trong một đêm đã viết được một bài tập Kiều vịnh cụ Tiên Điền. Anh không cho ai xem, chờ lúc ra hội đồng đủ mặt mới trịnh trọng giở trang giấy viết công phu – chữ đẹp như xếp rồi hắng giọng ngâm nga:

 

Kính tặng Nguyễn Du và Truyện Kiều

 

Cảo thơm lần dở trước đèn

Là nhiều vàng đá phải tìm trăng hoa

Trăm năm trong cõi người ta

Một thiên tuyệt bút gọi là để sau

Khen tài nhả ngọc phun châu

Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình

Mấy lời ký chú đinh ninh

Rằng: Tài nên trọng mà tình nên thương

Khen rằng: Giá lợp Thịnh Đường

Thì treo giải nhất chi nhường cho ai

Ngẫm âu người ấy báu này

Nghe ra ngậm đắng nuốt cay thế nào

Nặng vì chút nghĩa xưa sau

Mà cho thiên hạ trông vào cũng hay

Thương vui bởi tại lòng này

Tan sương đầu ngõ, vén mây giữa trời

Lòng thơ lai láng bồi hồi

Tưởng Người nên lại thấy Người về đây.

 

Cả hội đồng duyệt bài số báo tết hôm ấy cùng lặng đi. Một bài tập Kiều thật hay. Nhưng nghe ra…đây tuy đề là tặng cụ Tiên Điền mà sao cứ như tâm sự của Nguyễn Bính, tổng kết cái cuộc đời tài hoa long đong, lận đận và những câu sau cùng sao mà nó sái quá: Một lời là một vận vào khó nghe…

 

Nguyễn Bính cười trừ:

 

- Các ông này mê tín! Cứ hay là được rồi. Tôi xin nộp bài này. Một câu một chữ cũng không sửa.

 

Câu chuyện qua đi…và mọi người chuẩn bị cho một cái tết bận rộn…riêng Nguyễn Bính, muốn tạo một xuân tha hương nữa, lại chọn ngày giáp tết đến nhà người bạn, bị một luồng gió lạnh, ông rùng mình thổ huyết và ngất xỉu. Gia đình chủ nhà hết lòng chạy chữa nhưng không kịp nữa rồi…

 

Tân thanh đáo để vị thùy dương *

(Tân thanh sau hết ngậm ngùi vì ai)

 

Nguyễn Bính mất ngay ngày hôm đó tức là 30 tết (20 tháng 1 năm 1966) khi sắp bước sang tuổi 49.”

 

 

======

* Câu cuối bài Đề từ của Phạm Quý Thích


Để gửi ý kiến nhấp vào đây

Các tin khác:
 Tập Kiều khuyết danh – Tiễn biệt và mừng tái ngộ (14h: 13-12-2010)